Wat is trauma eigenlijk?

In de psychiatrie en psychologie wordt trauma omschreven als een reactie op een schokkende, uitzonderlijke gebeurtenis. Iets wat zo pijnlijk of extreem is dat je er niet mee om kunt gaan. Oorlog, misbruik, een ernstig ongeluk. Geen wonder dat veel mensen denken: dat heb ik niet. Klopt dat eigenlijk wel?

Robert Bridgeman schreef er een heel boek over met de prikkelende titel: Trauma — je bent gek als je het niet hebt. De kern: ieder mens is in meer of mindere mate getraumatiseerd. Jij ook. De Canadese arts Gabor Maté omschrijft het zo: trauma is niet wat er met je is gebeurd. Trauma is wat er in jou is gebeurd als gevolg van wat er met je is gebeurd. En de Nederlandse psychiater Bram Bakker gebruikt liever een ander woord: oud zeer. Oude, niet verwerkte pijn die sluimert in je lichaam, soms jaren lang zonder dat je het doorhebt.

Drie mensen, één kern: het gaat niet om de gebeurtenis. Het gaat om de wond die het achterliet. Twee mensen kunnen nagenoeg hetzelfde meemaken; het ene kind wordt daarna gedragen (er is iemand die luistert, troost, ruimte geeft). Het andere kind is er alleen mee. Hetzelfde moment, twee totaal verschillende wonden.

Trauma hoeft dus helemaal niet groot te zijn. Het kan ontstaan doordat je als kind keer op keer niet gezien werd. Doordat er thuis geen ruimte was voor jouw gevoel. Doordat je leerde dat je je moest aanpassen om van te worden gehouden. We wisten vroeger gewoon niet dat pijn zich opslaat in het lichaam en al helemaal niet hoe je ermee om moest gaan. Niemand deed dat met opzet, maar het liet wel een spoor na. En dat spoor zie je terug in patronen. In hoe je reageert. In hoe je met anderen omgaat. En ja, ook in je eetgedrag.

In mijn lezingen en workshops deel ik vaak mijn eigen ervaring met trauma. Omdat het dan kleur geeft aan de definitie. En voelen is precies wat nodig is om het te begrijpen.